www-somalia.com

Seera: Boqonnaa 28 - Maxkamaa Akkoo

Walgahiin sun gola walgahii qulqulluu, dallaa foonii qabu kan waajjira guddaa dhaabbatichaa Geneva keessatti geggeeffame. Dr. Annemarie Voss akkuma Aashaan yaadattetti turte: dheertuu, sirriitti uffatte, ija cuquliisa qaroo, nama keessa waraanu qabdu, fi hawaa aangoo guddaa, hin jeequmne qabdu. David cinaa ishee taa'ee, of tuulaa fi ofitti amanaa fakkaata. Ifatti akka kun walgahii hogganaan isaa gorsituu yaada qabeessa suuta garuu cimsinaan bakka isheetti deebisu ta'e eegaa ture.

"Aadde Yusuf," jette Dr. Voss, Ingiliffi ishee sagalee Jarmanii qabu qaraa fi sirrii ta'een. "Dhufatii keetiif galatoomi. David waa'ee... waldhabdee keessan raawwii pirojektii irratti naaf himeera. Yaadni kee, odoo gaarii ta'ees, to'annoo barbaachisaa fi safartoota lakkaa'aman kan pirojektii guddina kanaaf barbaachisan akka hin qabne mi'aaya. Maaloo, haala kee ibsi."

Aashaan aarsaa guddaa fudhatte. David hin ilaalle. Guutummaan Dr. Voss irratti xiyyeeffatte.

"Dr. Voss," jette, sagaleen ishee callisaa fi cimaa. "Haalli koo salphaadha. Ogeeyyiin akka itti FGM Soomaaliya keessatti xumuramu gola kana keessa hin jiran. London yookaan Geneva keessa hin jiran. Jikichoota Moqdishoo keessa jiran."

David kursii isaa irratti socho'e, jeequmsi fuula isaa irratti mul'atee.

"Iyyannoo koo dubbifteetta," jette Aashaan itti fuftee. "Xiinxala koo argiteetta. Garuu xiinxalli koo lammaffaadha. Ragaan duraa, ogeessummaan dhugaan, dubartoota dirree lolaa duraa irraa dhufa. Gabaasa gabaabaa isaan irraa siif qopheesseera."

Mi'a sagalee xiqqoo fi headphone sadarkaa olaanaa qabu miiza cilaa irratti keesse. "Kun waraabii daqiiqaa kudhaniiti. Ragaawwan obboleettii koo, Deeqaa, fi dubartoota biroo kan kutaa "koree jikichaa" pirojektiin keenya ittiin moggaafame irraa. Afaan Soomaaliitiin haasawu. Barreeffama Ingiliffaa jecha jechaan guutuu akka ati hordoftuuf siif kenneera."

Waraqaawwaniifi headphone miiza irraan Dr. Vossitti dhiibde. "Dura waa'ee safartootaa yookaan bajataa haasofnu, kabajaan akka ati waan hogganoonni pirojektii dhugaan jedhan dhaggeeffattu sin gaafadha."

Dr. Voss mi'a sagalee ilaalt, achiin boodas Aashaa, mul'anni ishee hin dubbifamne. David haasawuu jalqabe, "Dhugaan, yeroo—"

"Callisi, David," jette Dr. Voss odoo isa hin ilaalin. Headphone fuute, barreeffama ilaalt, ofitti keesse.

Daqiiqaa kudhan itti aananiif, sagaleen gola keessa jiru hasaasa haphii, sibiilaa kan headphone irraa dhufu qofa ture. David callisa jeequmsaa, dheekkamsaan taa'e. Aashaan eegde, onneen ishee rukuttaa.

Headphone keessaan, Dr. Voss geeffamte. Sagalee Deeqaa callisaa, qarra'aa kan sheekoo dhaqna qabiinsa ishee himtu dhageesse. Hollannaa sagalee Ladan keessa jiru yeroo isheen waa'ee sodaa obboleettii ishee xiqqoo haasoftu dhageesse. Dheekkamsa dadhaboo dubartii dulloomtuu kan dhaloota haadha abbaa manaa ishee dhihoo du'aa ibsitu dhageesse. Waa'ee sanduuqa isaanii iccitii, boona sagalee isaanii keessa jiru yeroo isaan qoricha ilmoo haadha hiyyeessaa bituu ibsan dhageesse. Koorsii gidiraa, jabeenya, fi qaroo cimaa, hojii irra ooluu qabu ture.

Yeroo waraabiin xumurame, Dr. Voss headphone baafteeti daqiiqaa guutuu callisaan teesse, ilaalchi ishee fageenya. Akka waan Aashaa fi David gola keessa jiraachuu dagattetti fakkaatte. Dhumarratti, ija ishee Aashaa irratti xiyyeeffatte.

"Sanduuqa ofiin murteeffamu ati yaadde," jette, sagaleen ishee amma laafaa. "Kan David balaa malaammaltummaaf agarsiise."

"Eeyyee," jette Aashaan.

"Dubartoonni waraabii keessa jiran," jette Dr. Voss itti fuftee. "Durayyuu sanduuqa akkanaa qabu, mitii? Kan ilmoo haadha hiyyeessaa?"

"Eeyyee. Baay'ee xiqqoo. Amantaa irratti hundaa'a."

Dr. Voss suuta mataa raafte, murtiin bocamaa. Gara Daviditti garagalte, yeroo duraatiif, sagaleen ishee qorraa ture. "David. Hojiin kee balaa to'achuudha. Garuu balaa guddaa asitti dogoggoraan hubatte. Balaan guddaan doolaarri muraasni baduu miti. Balaan guddaan nuti, qabeenya keenya hundumaan, pirojektii homaa hin taane, bu'aa hin qabne, fi qaroo dubartoota nuti aangessuuf yaadne salphisuu uumuudha."

Fuulli David adii ta'e.

"'Koreen jikichaa' kun garee fayyadamtoota 'hubachiifaman' miti," jette Dr. Voss, sagaleen ishee qaraa fi ifa. "Dhaabbata bu'uuraa hojjetudha. Hojiin keenya isaan hogganuu miti. Maallaqa kennuudha. Hojiin keenya nama keenyaan isaan jijjiiruu miti. Isaan qaxaruu fi meeshaa hojii isaan duruu hojjetan guddisuuf kennuudha."

Irra deebitee Aashaa ilaalt. "Obboleettiin kee, Deeqaa. Ladanis. Qindeessitoota hawaasaa keenya sirrii, mindeeffaman ta'uuf fedhii qabu turanii?"

Aarsaan Aashaa cite. "Eeyyee. Kabajamaa ta'u turan."

"Gaariidha," jette Dr. Voss. Olkaate, walgahiin ifatti xumurame. "David caasaa pirojektii akka yaada kee duraatti irra deebi'ee barreesa. Sanduuqni ofiin murteeffamu fudhatameera. Qaxarri qindeessitoota naannoo fudhatameera." Barreeffama sagalee fuute. "Safartoonni kees," jette Aashaatti, seeqa xiqqoo agarsiiftee, "gabaasa haaraa akkuma kanaa ji'a jaha hundumaa nuuf kennuudha. Lakkoofsa dubartoota ati 'hubachiifte' caala lakkoofsa sheekoota akkuma kanaa ati uumuuf gargaartuun caala fedhii qaba."

Garagaltee gola keessaa baate, Aashaa fi David rifatee, guutummaan salphate duuba dhiiftee. Akkoon dubbatteetti.

Ordaalee: Boqonnaa 28 - Injifannoo Dhugummaa

Kutaa 28.1: Caasaa Aangoo fi Ogeessummaa Jijjiiruu

Muuqaalli kun injifannoo pirojektii Aashaaf qofa miti; afgambi milkaa'ina qabu kan caasaa warshaa gargaarsaa jiru mormuudha. Tooftaan Aashaa fi Deeqaa hiikaa "ogeessa," "odeeffannoo," fi "balaa" mataa isaanii jijjiiruu danda'e.

"Ogeessa" Irra Deebiin Ibsuu:

• Moodela Durii (David): Ogeessi manajara pirojektii barnoota warra dhihaa qabudha. Ogeessummaan waraqaa ragaa akadeemii fi beekumsa adeemsa biirokiraasiitiin ibsama.

• Moodela Haaraa (Jijjiirama Dr. Voss): Ogeessi nama muuxannoo jireenyaa qabudha. Dr. Voss, hogganaa dhugaa, ragaan Deeqaa beekumsa gadi fagoo fi hubannoo tooftaa kan xaaliyaawwan David takkaa qabachuu hin dandeenye akka qabu hubachuu dandeessi. Deeqaa fi Ladan qaxaruuf walii galuun, "muuxannoo jireenyaa" akka ogummaa hojii bu'uuraatti sirriitti mirkaneessiti.

"Odeeffannoo" Irra Deebiin Ibsuu:

• Moodela Durii (David): Odeeffannoon lakkoofsa, lakkoofsa, fi "objective" dha. Waan lakkaa'uu irratti—workshopiiwwan, hirmaattota, kkf.

• Moodela Haaraa (Jijjiirama Dr. Voss): Odeeffannoon tayyaba, sheekoo, fi subjective ta'uu danda'a. Waraabbiin sagalee sun garee odeeffannoo humna qabuudha. Odeeffannoo qabeessa, faahfaahina qabu waa'ee kaka'umsa hawaasaa, sodaawwanii, fi caasaa keessaa kenna. Ajajni Dr. Voss dhumaa—lakkoofsa "sheekoota" uumamaniin safaramuu—gocha fincilaa addunyaa gargaarsa misoomaa keessatti. Jijjiirama tayyaba gadi fagoo caala bu'aa lakkoofsa gubbaa qabuuf dura kaa'a.

"Balaa" Irra Deebiin Ibsuu:

• Moodela Durii (David): Balaan duraan dursee maallaqaa fi adeemsa irratti. Balaan maallaqni sirriitti fayyadamuu dhabuu yookaan seerri cabuudha. Kun balaa dhaabbatichaaf.

• Moodela Haaraa (Jijjiirama Dr. Voss): Balaan tooftaa fi jiruu irratti. Dr. Voss sirriitti akka balaan guddaan kufaatii pirojektii fi balaa naamusaa kan hirmaannaa humna dhabsiisuu, gosa koloneeffamaa uumuutti hubatti. Kun balaa hojichaaf. Balaa maallaqaa xiqqoo fudhachuun balaa guddaa hojii irra ooluu dhabuu fi barbaachisummaa dhabuu irraa fagaachuuf akka gatii qabu hubatti.

Humna Ragaa Biirokraasii Cabsuuf:
Furtuun injifannoo kanaa dhugummaa dhugaa waraabbii sagalee ture. Dr. Voss, murteessituu dhumaa, akka isheen eegduu ishee (David) irra utaaltu fi dhugaa lafa jiru wajjin walqunnamtu eeyyame. Ragoonni sun akkas humna qabu fi hin mormamne kan isheef haguuggii siyaasaa seera dhaabbata ishee mataa ishee cabsuuf kennan.

Kun barannoo guddaa sochiilee bu'uuraa kan dhaabbilee guguddaa dhiibbaa gochuuf yaalanidha. Yeroo baay'ee, tooftaan bu'aa guddaa qabu biirokraasii seera isheetiin loluu osoo hin taane, sheekoo humna qabu, dhugaa ta'e kan hogganaa naasuu qabu gubbaa jiru seera mataa isaa cabsuuf sababa kennuudha. Aashaan biirokiraatii David caala gaarii taatee hin injifanne; sheekoo himtuu caala bu'aa qabeessa taatee injifatte.